Almanya’da zekât hesaplama 2026

Zekât nedir, kimlere farzdır?

Zekât, İslam’ın beş temel ibadetinden biridir ve Kur’an’da pek çok yerde namazla birlikte anılır ^[2]. Kelime anlamı arınma ve artmadır; zekât hem malı hem de insanı temizler ^[9]. Gönüllü sadakadan farkı, belli şartlara, belli bir orana ve belli bir zamana bağlı olmasıdır.

Diyanet’in açıklamasına göre zekât şu kişiye farzdır ^[2]:

• Müslüman, akıllı ve ergenlik çağına girmiş olan,
• temel ihtiyaçlarından ve yıl içinde ödeyeceği borçlarından fazla olarak nisap miktarı mala sahip olan,
• ve bu mal üzerinden bir kamerî yıl geçmiş olan kişi.

Çocukların malı konusunda mezhepler ayrılır: Hanefîlere göre çocuğun malından zekât gerekmez, Şâfiîlere göre gerekir ^[2].

Nisap miktarı: altın mı, gümüş mü?

Nisap, zekâtın farz olması için gereken en az servettir. Hadislerde eski ölçülerle verilir: 20 miskal altın ve 200 dirhem gümüş ^{[1, 7]}. Diyanet’in Zekât İlmihali bunları 80,18 gram altın ve 561,2 gram gümüş olarak hesaplar ^[1]. Güncel nisap miktarının euro karşılığını sayfanın üst kısmındaki tabloda görebilirsiniz.

Diyanet neden altını esas alıyor?

Gümüş, Peygamberimiz zamanına göre altın karşısında çok değer kaybetti; bugün 561,2 gram gümüşün değeri 80,18 gram altının değerinin küçük bir kısmıdır. Din İşleri Yüksek Kurulu 07.09.2022 tarihli fetvasında bu yüzden para, ticaret malı ve kıymetli evrakın nisabında altının ölçü alınmasını tercih ettiğini, gümüşte de 24 ayar 80,18 gram altın değerinin esas alınmasını uygun gördüğünü belirtir ^[3]. Güncel bir fetva da ölçüyü “24 ayardan 80,18 gram altın” olarak ifade eder ^[6].

Başka gram değerleri neden var?

Eski ölçülerin grama çevrilmesinde tek bir kabul yoktur ^[8]. TDV İslâm Ansiklopedisi miskali 4,25 g, dirhemi yaklaşık 2,97 g alır; böylece 85 g altın ve 595 g gümüş çıkar ve para için ağır basan görüşün altın değeri olduğunu kaydeder ^{[7, 8]}. Almanya’daki bir yardım kuruluşu 85 g altınla hesaplar ^[10], Kanada’daki bir yardım kuruluşu ise 87,48 g altın ve 612,36 g gümüş kullanır ve gümüşü önerir ^[11]. En küçük ve en büyük değer arasında yaklaşık yüzde dokuz fark vardır.

Almanya’da zekât miktarı euro olarak nasıl bulunur?

Almanya’da yaşıyorsanız malınızı euro ile ölçersiniz; nisap da euro ile hesaplanır. Bunun için 80,18 gram saf altının bugünkü euro değeri gerekir. Araç, altın ve gümüşün ons başına dolar fiyatını gold-api.com’dan ^[13], dolar–euro kurunu Avrupa Merkez Bankası’nın referans kurundan ^[14] alır ve 1 troy ons = 31,1034768 gram ile ^[15] gram başına euro fiyatına çevirir. Bu çeviriyi HalalAtlas kendisi yapar.

Bu fiyat saf metalin piyasa (spot) fiyatıdır, kuyumcunun satış fiyatı değildir; işçilik ve kâr payı içinde yoktur. Kendi fiyatınızı kullanmak isterseniz araçta “fiyatları kendim gireyim” bölümünden gram fiyatını girebilirsiniz.

Birikiminiz Almanya’da ve euro olarak duruyorsa nisabı da güncel altın fiyatıyla euro olarak hesaplayın; lira ile hesaplanmış bir rakamı kur değiştikçe yeniden çevirmeniz gerekmez. Zekâtı hangi ülkede vereceğiniz ise ayrı bir sorudur; bunu güvendiğiniz bir âlime veya cemaatinize danışabilirsiniz.

Zekât hesaplama adım adım

Zekât, zekâta tabi net servetin kırkta biridir, yani yüzde 2,5 ^{[1, 2]}. Hesap dört adımda yapılır:

1. Zekât gününde sahip olduğunuz zekâta tabi malların hepsini toplayın: nakit, banka hesapları, altın, gümüş, ticaret malı, yatırımlar ve geri ödenmesini beklediğiniz alacaklar.
2. Bu yıl içinde ödemeniz gereken borçları toplamdan çıkarın.
3. Kalan net serveti nisapla karşılaştırın.
4. Net servet nisaba ulaşıyorsa 40’a bölün: çıkan sonuç zekâtınızdır.

Örnek: Net servetiniz 14.000 euro ise zekâtınız 14.000 ÷ 40 = 350 euro olur. Araç aynı hesabı her adımı göstererek yapar. Aşağıdaki iki örnek, güncel olmayan sabit fiyatlarla hesaplanmıştır:

Hangi mallar zekâta tabidir?

Zekât, artma özelliği olan ya da artırılmak için tutulan mallardan verilir; Diyanet bunlara nâmî mal der ^[2]. Oturduğunuz ev, ev eşyası, giyim ve günlük kullandığınız araba gibi temel ihtiyaçlar zekâta tabi değildir ^{[2, 9]}. Tablo, net olan ve görüş ayrılığı bulunan durumları gösteriyor:

Altın, gümüş ve ziynet eşyasının zekâtı

Altın ve gümüş, diğer mallarla birlikte nisaba ulaşıyorsa zekâta tabidir ve saf metal değeri üzerinden hesaplanır. Din İşleri Yüksek Kurulu farklı ayardaki altınların 24 ayar karşılığına göre değerlendirilmesini esas alır ^[4]: 18 ayar bir bilezik, ağırlığının dörtte üçü kadar saf altın sayılır. Araçta bunu “ayar” seçimiyle yaparsınız; 22 ayar Cumhuriyet altını gibi sikkeler için de ayarı seçmeniz yeterli.

Kadınların kullandığı takılar konusunda mezhepler ayrılır. Hanefîlere göre bilezik, kolye gibi altın ve gümüş takılar, nisaba ulaşıp üzerinden bir yıl geçince zekâta tabidir; Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre normal ölçüde kullanılan takılardan zekât gerekmez ^{[1, 2, 8]}. Diyanet’in Zekât İlmihali, takı olsun ya da olmasın 80,18 gram ve üzerindeki altından zekât verilmesi gerektiğini belirtir ^[1].

Araçta takılar başlangıçta hesaba katılmaz. Hanefî görüşe uyuyorsanız ya da hocanız böyle görüyorsa, “takıları dahil et” kutusunu işaretleyerek ekleyebilirsiniz.

Borçlar zekâttan düşülür mü?

Borçlar zekâta tabi serveti azaltır, ancak görüşler farklıdır ^[2]:

• Hanefîlerin çoğunluğuna göre vadesi gelmiş olsun olmasın borçlar düşülür.
• Bazı Hanefî âlimlere göre yalnızca vadesi gelmiş ve alacaklının istediği borçlar düşülür.
• Yaygın Şâfiî görüşe göre borçlar düşülmez.

Diyanet, bugünün şartlarında uzun vadeli taksitli kredilerin tamamının düşülmemesini, yalnızca zekât yılı içinde ödenecek borçların düşülmesini önerir ^[2]. Araç bu kurala göre çalışır: Konut kredisi gibi uzun vadeli bir borçta toplam kalan borcu değil, yalnızca bu yılın taksitlerini girersiniz.

Hisse senedi, fon, alacak ve emeklilik birikimi

Kaynaklara göre hisse senetleri ve fonlar zekâta tabidir, ancak birden fazla hesaplama yöntemi vardır. Diyanet’e göre satmak amacıyla tutulan hisseler ticaret malı gibidir ve piyasa değerinin yüzde 2,5’i verilir; temettü için tutulan hisselerde ise temettü kısmı zekâta tabidir ^[2]. Akademik literatürde hisselerin doğru değerlendirmesi hâlâ tartışmalıdır ^[12]. Araç basit yöntemi uygular ve piyasa değerini esas alır; büyük tutarlarda bir âlime danışın.

Alacak, başkalarının size olan borcudur. Diyanet ayrım yapar: Borçlunun kabul ettiği veya belgesi olan sağlam alacaklar her yıl hesaba katılır; inkâr edilen ya da tahsili umutsuz alacaklar ise ancak elinize geçtikten sonra hesaplanır ^[2]. Araç bu yüzden yalnızca geri ödenmesini beklediğiniz alacakları sorar.

Almanya’daki emeklilik hakları, hayat sigortaları ve benzeri sözleşmeler için bu sayfa bir kural vermez. Bu tür durumları güvendiğiniz bir âlimle konuşun.

Fitre (sadaka-i fıtır): ayrı bir yükümlülük

Fitre, yani sadaka-i fıtır, malın zekâtı değildir; Ramazan’ın sonunda verilen ayrı bir yükümlülüktür ^{[2, 17]}. Ramazan’ın sonuna ulaşan ve temel ihtiyaçlarından fazlasına sahip olan her Müslüman, kendisi ve sorumlu olduğu küçük çocukları için fitre verir ^[2].

Bunun için nisap gerekip gerekmediği mezhebe göre değişir: Hanefîlere göre gerekir ama bir yıl geçmesi şartı yoktur; Şâfiîlere göre gerekmez ^[2]. Fitrenin miktarı, kişinin yaşadığı yerdeki geçim seviyesine göre belirlenir; yurt dışında yaşayan biri bulunduğu yerin şartlarına göre verir ^[2]. Türkiye için miktarı her yıl Din İşleri Yüksek Kurulu yeniden açıklar ^[16]. “Fitre Almanya’da ne kadar?” sorusunun cevabı da her yıl değişir ve kurumlara göre farklı olabilir; bu yüzden burada bir rakam vermiyoruz. Güncel miktarı cemaatinize veya güvendiğiniz bir kuruma sorun.

Zekât kimlere verilir? Sekiz sınıf

Tevbe suresinin 60. ayeti zekât verilebilecek sekiz sınıfı sayar ^{[2, 9]}. Kendi ifademizle:

1. Fakirler.
2. Yoksullar (miskinler).
3. Zekâtı toplamak ve yönetmekle görevli olanlar.
4. Kalpleri İslam’a ısındırılmak istenenler.
5. Esaretten kurtarılacak olanlar.
6. Borçlular.
7. Allah yolunda olanlar; yorumlar farklıdır, Diyanet hacıları, askerleri ve ilim yolundakileri sayar ^[2].
8. Yolda kalmış yolcular.

Anne, baba, dede ve nineye, çocuklara ve torunlara, eşe zekât verilmez; onlara zaten bakmakla sorumlusunuz ^{[2, 9]}. Kardeş gibi ihtiyaç sahibi diğer akrabalara verilebilir ^{[2, 9]}. Diyanet’in Hanefî görüşe göre yaptığı açıklamada Müslüman olmayanlar ve zenginler de zekât alacaklar arasında sayılmaz ^[2].

Zekât ne zaman ve nasıl verilir?

• Bir kamerî yıl: Malınız, nisaba ulaştığı günden itibaren bir kamerî yıl (yaklaşık 354 gün) boyunca nisap miktarında kalmışsa zekât farz olur ^{[2, 9]}. Yıl içindeki dalgalanmalar önemli değildir, ancak yıl sonunda nisap hâlâ olmalıdır ^{[2, 5]}. Maaş gibi yıl içinde gelen paralar mevcut malla birlikte hesaplanır ^[5].
• Zaman: Diyanet’e göre belli bir gün yoktur; Ramazan’ı beklemek gerekmez, farz olunca geciktirmeden verilmelidir. Yıl dolmadan önceden vermek de caizdir ^[2].
• Niyet ve temlik: Zekât, niyetle verilip ihtiyaç sahibinin mülkiyetine geçtiğinde yerini bulur. Elden verebilir, havale edebilir veya bir kişi ya da kurum aracılığıyla ulaştırabilirsiniz ^[2]. Fakirleri yemeğe davet etmek bunun yerine geçmez ^[2].
• Kurum aracılığıyla: Bir kurum zekâtı ancak hak sahiplerine ulaştırmak için alabilir; bina, aydınlatma veya ofis gideri için kullanılan para zekât sayılmaz. Kurumun zekâtı nasıl kullandığını sorun ^[2]. Belirli bir kurumu önermiyoruz.
• Taksitle: Tek seferde veremeyen, zekâtını bir yıl içinde taksitle verebilir ^{[2, 9]}.
• Vergi zekât değildir: Almanya’da devlete ödediğiniz vergiler zekâttan düşülmez ^[2].
• Yerel destek: İmamlar ve cemaatler çoğu zaman yardımcı olur. Şehrinizdeki camileri cami listemizde bulabilirsiniz (Almanca sayfa).

Sık yapılan hatalar

• Sadece tek bir hesabı saymak. Nakit, ikinci hesaplar, vadeli hesaplar, alacaklar ve evde duran altın da servete dahildir.
• Oturulan evi veya günlük arabayı hesaba katmak. İkisi de temel ihtiyaçtır ^{[2, 9]}.
• Bütün borcu düşmek. Diyanet’e göre yalnızca zekât yılı içinde ödenecek borçlar düşülür; uzun vadeli kredilerde bu, yılın taksitleridir ^[2].
• Türkiye’deki lira ile yapılmış bir nisap hesabını Almanya’daki euro birikime uygulamak. Nisabı her zaman güncel altın fiyatıyla, euro olarak hesaplayın.
• Kuyumcu fiyatını saf metal değeriyle karıştırmak. Araç saf metalin spot fiyatını kullanır.
• Zekât ile fitreyi karıştırmak. İkisi ayrı yükümlülüklerdir ^[2].
• Vergiyi zekâttan düşmek. Vergi zekâtın yerini tutmaz ^[2].
• Ödemeyi ertelemek. Diyanet’e göre zekât farz olunca geciktirilmeden verilmelidir ^[2].

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Bu sayfadaki rakamlar ve kurallar aşağıdaki kaynaklara dayanır. Metinler kendi ifademizle yazılmıştır; köşeli parantezdeki numaralar bu listeye işaret eder.

1. [1]Diyanet İşleri Başkanlığı: Zekât İlmihali, 2. baskı 2013, s. 90–92 (gram olarak nisap, ziynet eşyası). PDF
2. [2]Din İşleri Yüksek Kurulu (Diyanet): Zekât – Sıkça Sorulanlar, Sadaka-i Fıtır bölümüyle birlikte (2017 tarihli PDF). PDF
3. [3]Din İşleri Yüksek Kurulu: “Gümüşün zekât nisabı nedir?” fetvası, 07.09.2022 (paranın ve gümüşün nisabında altın ölçüsü). kurul.diyanet.gov.tr
4. [4]Din İşleri Yüksek Kurulu: farklı ayarlardaki altınların nisabına dair fetva, 31.08.2022. kurul.diyanet.gov.tr
5. [5]Din İşleri Yüksek Kurulu: maaş ve ücret gibi gelirlerin zekâtına dair fetva, 26.11.2025. kurul.diyanet.gov.tr
6. [6]Din İşleri Yüksek Kurulu: daire, dükkân, tarla ve iş makinesi (nisap, temel ihtiyaçlar) hakkında fetva, 06.05.2026. kurul.diyanet.gov.tr
7. [7]TDV İslâm Ansiklopedisi (Türkiye Diyanet Vakfı): “Nisab” (Mehmet Erkal) ve “Zekât” maddeleri. Nisab, Zekât
8. [8]TDV İslâm Ansiklopedisi: “Gümüş”, “Dirhem” ve “Miskal” maddeleri (eski ölçülerin ağırlıkları, ziynet). Gümüş, Dirhem, Miskal
9. [9]Islamic Relief Deutschland: Zekât (açıklama ve sık sorulan sorular, Almanca). islamicrelief.de
10. [10]Islamic Relief Deutschland: zekât hesaplayıcısı (85 g altına göre nisap, Almanca). islamicrelief.de
11. [11]Islamic Relief Canada: Nisab (87,48 g ve 612,36 g, gümüş önerisi; İngilizce). islamicreliefcanada.org
12. [12]A. A. Islahi, M. Obaidullah: Zakah on stocks: some unsettled issues (2004; İngilizce). mpra.ub.uni-muenchen.de
13. [13]gold-api.com: fiyat verileri, belgeler ve kullanım koşulları (altın ve gümüş, ons başına ABD doları). Docs, Terms
14. [14]Avrupa Merkez Bankası: euro referans kurları; sorumluluk reddi ve telif hakkı. ECB, Disclaimer
15. [15]NIST: Special Publication 811, Ek B.9 (troy ons ve grain; 1 troy ons = 480 grain = 31,1034768 g). nist.gov
16. [16]DHA haber ajansı: Din İşleri Yüksek Kurulu 2026 yılı fitre miktarını açıkladı (her yıl yeniden belirlenir). dha.com.tr
17. [17]Islamic Relief Deutschland: Zakat-ul-Fitr (Ramazan’da verilen ayrı bir yükümlülük, Almanca). islamicrelief.de

Bir kurumun bu listede yer alması kaynak gösterimidir, tavsiye değildir. Araçtaki fiyatları ve kurları gold-api.com ve Avrupa Merkez Bankası sağlar; gram başına euro fiyatına çeviriyi HalalAtlas kendisi yapar.